Nieśmiałość czy mutyzm wybiórczy? - różnice i sposoby terapii

     Każdemu dziecku zdarza się być nieśmiałym, wstydzić się i krępować w nowych sytuacjach, szczególnie przy obcych osobach. To naturalne.

     Jednak gdy tego typu sytuacje powtarzają się często, dziecko nie odzywa się lub mówi szeptem i towarzyszą mu niepewność oraz lęk, warto rozważyć rozmowę ze specjalistą. Być może mamy do czynienia z mutyzmem wybiórczym (inaczej mutyzmem selektywnym).

     Wyniki badań z ostatnich lat wskazują, że mutyzm jest zaburzeniem mowy o podłożu lękowym. W starej, choć jeszcze obowiązującej do styczna 2022 roku, klasyfikacji ICD 10, mutyzm występuje wśród zaburzeń funkcjonowania społecznego (F.94.0). Jednak w najnowszej wersji (ICD 11) widnieje już w grupie: "Zaburzenia lęku i zaburzenia związane ze strachem". 

     To przesunięcie ma znaczenie, zwłaszcza gdy pojawiają się pytania o przyczyny. Jeśli ktoś sugeruje, że dzieci w ten sposób próbują coś uzyskać, że jest to próba manipulacji, wywierania wpływu, przejaw protestu czy chęć ukarania kogoś - to najprawdopodobniej jest w błędzie. Mutyzm wybiórczy ma u swego źródła lęk i tylko poprzez delikatne, przemyślane działania można osiągnąć poprawę.

     Przygotowałam grafikę, przybliżającą metody pracy z mutyzmem: zalecane postępowanie i błędy:
(kliknięcie w grafikę powiększa ją)

terapia mutyzmu i objawy
Mutyzm wybiórczy - jak pracować i na co uważać: zalecane postępowanie. 


Jakie są objawy mutyzmu i u jakich dzieci najczęściej można go zaobserwować?

Najczęściej są to dzieci:
- szczególnie wrażliwe
- wyjątkowo uważne i spostrzegawcze jeśli chodzi o uczucia innych,
- mające trudności w sytuacji oceniania - bardzo przejmują się porażkami i krytyką
- często są perfekcjonistami
- niechętne wobec zmian i nowych wyzwań
- bardzo ostrożne
- często bardzo koncentrują się na tym jak są postrzegane
- w sytuacji domowej - miewają silną potrzebę skupiania na sobie uwagi.

Objawy:

- rozmawianie naturalnym głosem tylko z wybranymi osobami, najczęściej z bliskiego grona rodzinnego, w bezpiecznym, dobrze znanym otoczeniu,
- w szerszym gronie, w nowym miejscu - rozmawianie tylko szeptem, lub tylko poprzez gesty, czasem: całkowite milczenie,
- może zdarzać się naturalne zachowanie w sytuacjach, kiedy dziecko ma pewność, że nie będzie o nic pytane (brak lęku = brak zachowań o charakterze lękowym).

Jak można ćwiczyć z dzieckiem, u którego dostrzeżono mutyzm wybiórczy?

- osoba terapeuty powinna być wprowadzania powoli - na początku bardziej jako towarzysz kierujący swą uwagę na rodzica (opiekuna) dziecka, a nie dziecko bezpośrednio - jest to tzw. sliding-in, subtelne pojawianie się w przestrzeni dziecka bez zwracania się do niego bezpośrednio,
- warto wykorzystać zabawy ruchowo-sensoryczne angażujące z jednej strony rodzica z dzieckiem, z drugiej terapeutę,
- stopniowo, po etapie zabaw wspólnych na dużej przestrzeni (strącanie kręgli, rzuty woreczkami z grochem, przeciąganie liny itp.), realizowanych z humorem i luzem, warto wprowadzać zajęcia na mniejszej przestrzeni - przestrzeni stolika (gry planszowe, układanki) i kartki (karty pracy, rysunki, książeczki, albumy itp.)
- ja, czasami, do gabinetu zapraszam także mojego pieska rasy Maltańczyk, który jest pieskiem bardzo łagodnym, a jednocześnie wyjątkowo przyjacielskim (i nie uczulającym). Jeśli dziecko akceptuje czworonożnego asystenta, pojawiają się czasem spontaniczne wyrazy radości w postaci pochwał dla pieska, poleceń typu: daj!, daj łapę!, tu!, chodź! itp.

     Zapraszam na terapię. Pierwsze spotkanie, jeśli tak rodzic wolałby, może być bez dziecka. Jest wtedy możliwość porozmawiania swobodnie i omówienia planu pracy krok po kroku.

---------------------------------------------------
Literatura:

1. Jastrzębowska G., Zaburzenia rozwoju mowy i języka – terminologia i kategoryzacje stosowane w krajach zachodnich, w; red. T. Gałkowski, E. Szeląg, G. Jastrzębowska, Podstawy neurologopedii. Podręcznik akademicki, Opole 2005
2. Mierzejewska H. , Emiluta – Rozya D. , Projekt zestawienia form zaburzeń mowy, w: Audiofonologia Tom X, 1997
3. Panasiuk J. : Mózgowe mechanizmy wydobywania głosu a neurobiologiczne przyczyny mutyzmu, w; Materiały z konferencji, Ogólnopolska konferencja ,,Od ciszy do słowa – kompleksowe wsparcie osób z mutyzmem wybiórczym, ORE, Warszawa 2015
4. Styczek I.:,Logopedia, PWN, Warszawa 1983
5. Szamburski K., Diagnoza niepłynności mówienia, w; Diagnoza logopedyczna, red. E. Czaplewska, S. Milewski, GWP, Sopot 2012
6. Tarkowski Z. : Mutyzm – istota, diagnoza i terapia”, w: Materiały z konferencji, Ogólnopolska konferencja ,,Od ciszy do słowa – kompleksowe wsparcie osób z mutyzmem wybiórczym, ORE, Warszawa 2015
7. Wolańczyk T : Mutyzm wybiórczy – etiologia, obraz kliniczny, diagnoza, w; Materiały z konferencji, Ogólnopolska konferencja ,,Od ciszy do słowa – kompleksowe wsparcie osób z mutyzmem wybiórczym, ORE, Warszawa 2015
8. Zaskalska Beata, Mutyzm wybiórczy : charakterystyka przyczyn i objawów, w: Wszystko dla Szkoły, 2005, nr 1.


Komentarze

O autorze:

Magdalena R. Babczyk - mgr psychologii, filologii, logopeda, terapeuta.
Zapraszam do kontaktu - zakładka: O mnie - oferta, kontakt, współpraca.

Subskrybuj i otrzymuj nowości na swoją skrzynkę. Follow by Email

.

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ